(ΑΠ)ΟΥΣΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΙ Η ΛΥΣΗ

Είμαστε Έλληνες πολίτες, Έλληνες της διασποράς, περήφανοι για την δημιουργία μας και τα επιτεύγματά μας εκεί και όπου πρέπει. Δεν παραβλέπουμε τα υποτιθέμενα ελαττώματά μας, αλλά φιλοδοξούμε μέσα από την αναμόρφωση των πολιτικών μας θεσμών και την παιδεία να αμβλύνουμε τις καταστρεπτικές συνέπειές τους για την δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή, ενισχύοντας παράλληλα τις θετικές μας διαστάσεις. Με χαρακτήρα κατεπείγοντα, ανατρέποντας πλήρως την σημερινή καταθλιπτική και αδιέξοδη ψυχολογία και στηριζόμενοι υπεύθυνα στις επίσης πάγιες αρετές του λαού, θέλουμε να ενεργοποιήσουμε την αισιόδοξη ματιά του Έλληνα, να αποκαταστήσουμε την ορμητική σχέση του με την ζωή, να επανασυνδέσουμε την δημιουργική του φύση με την επαναφορά και την ανάταξη. Θέλουμε να είμαστε το μέλλον της πατρίδας μας και όχι το στενόχωρο παρελθόν της.

Μια κρίση βαθειά, όπως αυτή που διερχόμαστε, είναι ταυτόχρονα ένα τέλος κι ένα ξεκίνημα. Είναι η συνέπεια των όσων κάναμε ή ανεχτήκαμε και μια αφετηρία για μια καινούρια αρχή. Μια ευκαιρία, ώστε να σπάσει ο φαύλος κύκλος που μας έφερε στο χείλος της αβύσσου. Ας αναγνωρίσουμε, επί τέλους, την αδιαπραγμάτευτη αναγκαιότητα για ρηξικέλευθες ενέργειες και ας κινηθούμε γοργά και ταυτοχρόνως σε δύο επίπεδα: α) στο άμεσο και κατεπείγον, που είναι εκείνο της εκ βάθρων μεταρρύθμισης του πολιτειακού και πολιτικού μας συστήματος, και β) στο μακροπρόθεσμο, που είναι εκείνο της παιδείας. Αμφότερα διαπλάθουν την επιθυμητή εικόνα του Έλληνα της επόμενης γενιάς, του Έλληνα του μέλλοντος, τον οποίο οραματιζόμαστε σύγχρονο και ταυτόχρονα παραδοσιακό, ισότιμα εδραιωμένο σε μια Ευρώπη πιο δημοκρατική από την σημερινή και ταυτόχρονα ριζωμένο στη δική του τρισχιλιετή πνευματική παράδοση, την τόσο αλληλοπεριχωρητική, ανοιχτή και ακτινοβολούσα.

Είμαστε πολλοί που σκεπτόμαστε και αισθανόμαστε έτσι. Η δύναμή μας, ωστόσο, διαβρώνεται και η θέλησή μας αδρανοποιείται από το υπάρχον πολιτικό καθεστώς, από τους ίδιους δηλαδή τους δημοκρατικούς θεσμούς που θα έπρεπε να μας ενισχύουν. Οι λίγες, γενναίες μέχρι στιγμής προσπάθειες αντίδρασης δεν τελεσφόρησαν. Ελπιδοφόρα κινήματα και σχήματα πολιτικά φυλλορόησαν προτού καν ανθήσουν ή καταπνίγηκαν στις συμπληγάδες εκβιασμών. Το πἀθημα όμως έγινε μάθημα, κι αν συνεχίζουμε είναι διότι γνωρίζουμε πως στην Ελλάδα της κρίσης δεν είναι οι Έλληνες ο πιο μεγάλος ασθενής, αλλά οι πολιτικοί και οι θεσμοί, που οι ίδιοι οι πολιτικοί κυνικά και υστερόβουλα διαμόρφωσαν, ώστε να ευημερήσουν αυτοί ως άτομα και ως κλειστή συντεχνία εις βάρος των πολλών. Το τίμημα πληρώνουν τώρα όχι βέβαια αυτοί, αλλά η χώρα ολόκληρη.

Φωνές, κυρίως από το εξωτερικό, κατακρίνουν εμάς τους Έλληνες συλλήβδην ως ανεύθυνους και ανίκανους και προσπαθούν να αποδείξουν πως το γονίδιο της διαφθοράς κατοικεί σε κάθε κύτταρο του καθενός από εμάς. Όσο για τα παραπάνω ελληνικά, ή δήθεν ελληνικά συμπτώματα, φρονούμε ότι δεν αποτελούν παρά τον καρπό μιας νοσηρής σποράς και την οδυνηρή συνέπεια αποτυχημένων θεσμών μακρόχρονης εφαρμογής. Κατά τα εύστοχα λόγια του Ελύτη, είναι το αποτέλεσμα της πλήρους και κακοήθους ασυμφωνίας μεταξύ του πνεύματος της εκάστοτε ηγεσίας μας και του ‘ήθους’ που χαρακτηρίζει τον βαθύτερο ψυχικό πολιτισμό του ελληνικού λαού στο σύνολό του. 

Ο ευτελισμός των θεσμών και αξιών, που άλλοτε συγκροτούσαν τον κορμό του ελληνισμού, έχει τις ρίζες του στην βαθμιαία στρέβλωσή τους από την ηγέτιδα τάξη των τελευταίων δεκαετιών προς ίδιον όφελος. Αυτή τους μετέτρεψε βαθμηδόν σε εργαλεία πολιτικής διαιώνισης κομμάτων και πολιτικών. Σαν το σαράκι που τρώει το ξύλο από μέσα, κάθε θεσμός έγινε εσωτερικά κούφιος, διατηρώντας ως άλλοθι το νοηματικό του περίβλημα και αποκτώντας ταυτόχρονα το άνομο αντίβαρό του. Η ισονομία, θεσμός από τους πλέον σημαντικούς, μεταλλάχθηκε σε συνταγματικά κατοχυρωμένη ατιμωρησία των βουλευτών και υπουργών μας. Χωρίς κοινό νόημα και περιεχόμενο θεσμοί και αξίες μοιραία ευτελίζονται και αδυνατούν εκ των πραγμάτων να επιτελέσουν την καίρια πολιτική, κοινωνική και διδακτική τους λειτουργία. Χωρίς οδηγό και όρια, αργά ή γρήγορα η κοινωνία αποσαθρώνεται, διαλύεται, καταρρέει. Βρισκόμαστε ήδη σε ελεύθερη πτώση και είμαστε πεπεισμένοι πως αυτό πρέπει να αλλάξει με βήματα άκρως τολμηρά, γοργά και ριζικά. Το σημερινό θεσμικό πλαίσιο έχει καταστήσει πλέον την Ελλάδα μη κυβερνήσιμη χώρα. 

Όσα μέτρα και να ληφθούν, όσες αναθεωρήσεις και στοχευμένες μεταρρυθμίσεις ψηφισθούν, δεν πρόκειται να αναχαιτίσουν την ελεύθερη πτώση του λαού μας αν το θεσμικό πλαίσιο δεν ακυρωθεί στο σύνολό του και ανασυγκροτηθεί εξ υπαρχής.

  • ΕΠΕΙΔΗ η Ουσία της Πολιτικής στην Ελλάδα έφθασε να ταυτίζεται με την πλήρη Απουσία της·
  • ΕΠΕΙΔΗ η πολιτική τάξη υπερασπίζεται μόνο τον εαυτό της και την επιβίωση των θεσμών που διασφαλίζουν τα προνόμιά της·
  • ΕΠΕΙΔΗ οι πολιτικοί στην Ελλάδα προτιμούν να μην υπηρετούν την κοινωνία στο σύνολό της, αλλά συναλλάσσονται αζημίως με κλάσματά της·
  • ΦΡΟΝΟΥΜΕ ΟΤΙ το πολιτικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι πρώτα και κύρια θεσμικό κι εκεί βρίσκεται η αντιμετώπισή του. Η πρόταση που κομίζουμε είναι βαθύτατα μεταρρυθμιστική, μία πρόταση επείγουσας θεσμικής ανασυγκρότησης εκ βάθρων. Είναι η ριζική μεταρρύθμιση των πολιτικών και πολιτειακών δομών της χώρας μας σε δύο αλληλένδετα επίπεδα, το κομματικό και το πολιτειακό. 

Α. Τα Κόμματα: δομή και λειτουργία

Κύριο συστατικό της παθογένειας του δημόσιου βίου της χώρας μας είναι ο τρόπος, με τον οποίο ιδρύονται και λειτουργούν τα πολιτικά κόμματα.  Αποτελούν τριτοκοσμικούς οργανισμούς, πλήρως αποκομμένους από την υγιή κοινοβουλευτική παράδοση, ανίκανους επί πλέον να αντιληφθούν ακόμη και τις στοιχειώδεις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.  Είναι προϊόντα που συσκευάζονται κατά περίσταση με σκοπό την ανακύκλωση και διαιώνιση του «συστήματος», δηλαδή μιας άμεσα ή έμμεσα κρατικοδίαιτης ολιγαρχίας και διαπλοκής, που αποτελεί ίσως τον επαχθέστερο καρπό της μεταπολίτευσης, και η οποία εδραιώθηκε στηριζόμενη εξ ίσου στα δύο κόμματα εξουσίας, χωρίς να παραβλέπει και μεγάλο μέρος της λεγόμενης αριστεράς. Η επιβίωσή τους βασίζεται στην συναλλαγή, την διαφθορά και την διαχείριση του φόβου που εμπνέουν στους «υποτελείς» με σχέσεις, δουλείες και υποσχέσεις που εξυπηρετούν τις προσωπικές τους επιδιώξεις και αιμοδοτούν όλους τους μετέχοντες εις βάρος των υπολοίπων. Ευρισκόμενα στην εξουσία, τα κόμματα αυτού του τύπου γίνονται κέντρα συναλλαγής, εμπλέκοντας ολόκληρες κοινωνικές ή επαγγελματικές ομάδες. Ενεργούν απολυταρχικά, ελέγχουν ολοκληρωτικά και απόλυτα τον κρατικό μηχανισμό, αναπαράγοντας τον ιδιοτελή και πελατειακής νοοτροπίας μικρόκοσμό τους. Είναι περιττό στα οικοδομήματα αυτά του ωμού προσωπικού ή συντεχνιακού συμφέροντος να αναζητηθούν, ακόμα και ψήγματα υψηλών ιδανικών, δημοκρατικής νοοτροπίας και συμπεριφοράς, καθώς τα πάντα εκπηγάζουν από τον αρχηγό ή την αφανή ομάδα που τον παράγει με γνώμονά της την διασφάλιση του «συστήματος» και όχι την πρόοδο της χώρας.

Η αντιστραμμένη αυτή πυραμίδα –η βάση της οποίας βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου θα έπρεπε να είναι η κορυφή– πετυχαίνει να δηλητηριάζει τα πάντα μέσα από ένα δίκτυο συναλλαγής, δηλαδή νόμους που υπαγορεύει το ίδιο το κράτος και εφαρμόζει μέσω του πελατειακού συστήματος και της χαοτικής και διεφθαρμένης διοικήσεως. Τα ελληνικά κόμματα, έτσι όπως συγκροτούνται και λειτουργούν, είναι τα διαφθορεία της ελληνικής κοινωνίας, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αιτίου και αιτιατού με τροφοδότη την τεράστια μερίδα που καταλαμβάνει το δημόσιο στην ελληνική πραγματικότητα.  Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι η υγιής μερίδα της κοινωνίας, καθώς και η νεολαία σχεδόν στην ολότητά της, τα αποστρέφεται, στερώντας με τη αποχή τους τη χώρα και το πολίτευμα από την μοναδική ελπίδα ανόρθωσης. Η οικονομική κρίση περιόρισε εξ ανάγκης το νόσημα, αλλά δεν θεράπευσε τον ασθενή: την ελληνική πολιτεία.

Η επαναφορά της πυραμίδας στη φυσική της θέση είναι η προφανέστατη λύση του προβλήματος.  Ισοδυναμεί με την αποκάθαρση και την εδραίωση της δημοκρατίας, που παντού και πάντοτε προϋποθέτει την συγκρότηση κομμάτων αρχών.  Δηλαδή, πολιτικών οργανισμών, που δεν ιδρύονται και διαμορφώνονται από έναν κληρονομοκώ δικαίω ή συγκυριακά ευνοημένο αρχηγό, ή τέλος από μια στενή ολιγαρχία, αλλά από πολλούς ικανούς, εμπνευσμένους και ανιδιοτελείς πολίτες, τους οποίους συσπειρώνει ένα κοινό όραμα για το μέλλον του τόπου. Η βάση της πυραμίδας είναι, ταυτόχρονα, θεμέλιο και στήριγμά της. Τα μέλη δεν είναι υπάκουοι και εξαρτημένοι υποτελείς, γίνονται δεκτά υπό προϋποθέσεις, κρίνονται και αξιολογούνται ως προς την ακεραιότητά τους, τις ικανότητες, την θετική επαγγελματική τους παρουσία ή κοινωνική συνεισφορά.  Όλα τα μέλη είναι υποχρεωμένα να συμμετέχουν ενεργά στην παραγωγή πολιτικών θέσεων του οργανισμού.   Έτσι, όχι μόνο αποδυναμώνεται η συναλλαγή και παύει να τροφοδοτείται η διαφθορά, αλλά δημιουργούνται και οι προϋποθέσεις για την ανάδειξη του στελεχιακού δυναμικού, των αρίστων και της νέας ηγεσίας. Η ορθή πυραμίδα έχει βάση σταθερή, την ελεύθερη κοινωνία, ενώ ο ηγέτης αναδεικνύεται με τις ικανότητές του και όχι λόγω δικτύωσης και συναλλαγής.

Η συγκρότηση της ορθής πυραμίδας είναι το φιλόδοξο πολιτικό μας εγχείρημα, το οποίο πρώτοι εφαρμόζουμε στην Ελλάδα. Επιλέγουμε συνειδητά να επενδύσουμε σε ένα τέτοιο σχήμα και να αποδείξουμε ότι είναι δυνατόν η εσωτερική οργάνωση ενός πολιτικού οργανισμού να είναι σε απόλυτη αντιστοιχία και αρμονία με τις αξίες που πρεσβεύει. Σε όλα τα επίπεδα οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων θα είναι σύμφωνες με τις δημοκρατικές αρχές, τα δε συλλογικά όργανα θα προκύπτουν από την ενεργό και καθολική συμμετοχή των μελών στις διαδικασίες επιλογής τους.  Ένα τέτοιο σχήμα μπορεί να ανανεώνεται και να εξελίσσεται, να συμβαδίζει με την διεθνή πραγματικότητα και, κυρίως, να αφουγκράζεται και να προσαρμόζεται στις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας ως σύνολο και όχι ως ομάδες συμφερόντων. Ευχή μας είναι η προσπάθεια αυτή να βρει μιμητές σε όλους τους ιδεολογικούς χώρους. Μόνον έτσι ο κομματικός χώρος θα παράγει πολιτική, μόνον έτσι θα ανανεωθεί καίρια, ποικιλοτρόπως αναβαθμιζόμενο το πολιτικό δυναμικό σε όλα τα επίπεδα, μόνον έτσι θα προκύψουν νέες πολιτικές και εθνικές ηγεσίες. Ηγεσίες ικανές όχι μόνον για να βγάλουν τον τόπο από τα αδιέξοδα στα οποία έχει περιέλθει, αλλά και να δράσουν με τόλμη και σύνεση στο ρευστό και ιδιαίτερα κρίσιμο σταυροδρόμι της Μεσογείου, στις παρυφές ενός κόσμου έτοιμου να αναφλεγεί.

Β. Το Πολιτειακό: Απόλυτη διάκριση εξουσιών, νέο Σύνταγμα, νέο πολίτευμα

Ακόμα κι αν τα κόμματα άλλαζαν δομή και τρόπο λειτουργίας εν μία νυκτί, δεν θα ήταν αρκετό για να συντελεσθεί η εκ βάθρων ανασυγκρότηση της χώρας, την οποία έχουμε απόλυτη ανάγκη για την επιβίωση της ιστορικής μας ταυτότητας. Πρέπει επιπροσθέτως και ταυτοχρόνως το δημοκρατικό πολίτευμα να εξυγιανθεί ριζικά, οι ολιγαρχικές, οικογενειοκρατικές και φαύλες δομές να καταργηθούν, να ισχύσουν εγγυήσεις διαφάνειας και ελέγχου της εξουσίας, αλλά και να ενισχυθεί η άμεση συμμετοχή των πολιτών στην διακυβέρνηση της χώρας.  Η πρότασή μας συνοψίζεται στα εξής κύρια σημεία:

  1. Προεδρικό Πολιτειακό Σύστημα.  Άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό.
  2. Ριζικός διαχωρισμός των εξουσιών. Η Βουλή νομοθετεί, η Δικαιοσύνη κρίνει, οι υπουργοί διοικούν. Ασυμβίβαστο βουλευτικού-υπουργικού αξιώματος.
  3. Ενιαίο ψηφοδέλτιο, ώστε να καταργηθούν οι «κομματικές γραμμές» και να προκρίνονται οι πλέον άξιοι και ικανοί.
  4. Κατάργηση προνομίων και ασυλίας βουλευτών και υπουργών για ποινικές υποθέσεις.
  5. Θέσπιση λαϊκής πρωτοβουλίας για δημοψήφισμα, κατόπιν συλλογής συγκεκριμένου αριθμού υπογραφών.

Η Ριζική Πολιτική Μεταρρύθμιση συνιστά κεντρική πολιτική πρόταση, φορέα εξυγίανσης και δύναμη απελευθέρωσης. Είναι σαφές ότι το αίτημα για ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ είναι ήδη τόσο επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε.

*****

Η οδός, λοιπόν, της θεσμικής ανατροπής που προτείνουμε είναι μεν αναγκαία συνθήκη αλλά και αφετηρία του κινητήριου οράματός μας, όσον αφορά την ελληνική κοινωνία και πολιτεία. Υπερισχύει αναμφισβήτητα και τελεσίδικα έναντι του βραχυπρόθεσμου οφέλους.  Απώτερο ζητούμενο η αποκατάσταση της κοινωνικής συνοχής και της σχέσης του Έλληνα με τον πραγματικό του εαυτό και με τον υπόλοιπο κόσμο. Κάθε πολίτης, κάθε ομάδα ή σχηματισμός μπορεί να δημιουργήσει την δική του πρόταση που θα συγκινήσει, θα συσπειρώσει, θα επανασυνδέσει τον Έλληνα με την αρχοντιά του πολιτισμού του, τα βιώματα και τις αξίες του, αφού αποκοπεί συνειδητά από τις θεσμικές δουλείες που τον βαραίνουν σχεδόν εκ γενετής. Το δικό μας όραμα είναι ήδη διαμορφωμένο και είμαστε σε θέση να το υποστηρίξουμε σε όλες τις φάσεις εφαρμογής του.

  • Θέλουμε να ανασυστήσουμε μια Ελλάδα ισχυρή και ευημερούσα, ισότιμο μέλος εντός των ορίων τής γεωγραφικής και πολιτισμικής της γειτονιάς, υπολογίσιμος εταίρος εκτός αυτών, και εδραιωμένη στις ύψιστες αξίες με τις οποίες συμβαδίζει ιστορικά, ήτοι την Ελευθερία, την Δημοκρατία, την Ισονομία, την Ισοπολιτεία, το Κράτος Δικαίου και την Κοινωνική Αλληλεγγύη.
  • Θέλουμε ένα κράτος σύγχρονο, ευέλικτο και αποτελεσματικό, που να υπηρετεί τον Έλληνα πολίτη και να μπορεί να προσαρμόζεται στην διεθνή πραγματικότητα. Ένα κράτος που να ευνοεί την επιχειρηματικότητα χωρίς να εμπλέκεται το ίδιο, που να ελέγχει και να ρυθμίζει, που να στηρίζει κάθε πρόταση για ανάπτυξη, που να εγγυάται την ισορροπία μεταξύ των κανόνων της αγοράς και της διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος.
  • Θέλουμε επίσης ένα κράτος πιο ανθρώπινο, που να προνοεί για τον πολίτη και να προάγει την κοινωνία αλληλεγγύης και συνοχής, με ρόλο αναδιανεμητικό, όχι υπέρ των προνομιούχων αλλά των πραγματικά ασθενέστερων τάξεων, τού υπό της ιδιωτικής πρωτοβουλίας παραγόμενου πλούτου.
  • Θέλουμε ένα κράτος που να προστατεύει εσωτερικά και εξωτερικά τον πολίτη του, επαναφέροντας την έννοια του εθνικού συμφέροντος στην πολιτική.
  • Αμφισβητούμε την ηγεμονία του λαϊκισμού στον πολιτικό και κοινωνικό βίο και θέλουμε να αναχαιτίσουμε την διαλυτική του επιρροή στον δημόσιο λόγο, την γλώσσα, την παιδεία, τους κοινωνικούς θεσμούς, την οικονομία, την εξωτερική πολιτική.

Οκτώβριος 2012